درسنامه آموزشی قرآن کلاس هشتم
درس 3: سوره شعرا، خدایا من و پدر و مادرم را ببخشای!
جلسه اوّل: سورهٔ شُعراء
طسم ﴿۱﴾ تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْمُبِينِ ﴿۲﴾ لَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَفْسَكَ أَلَّا يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ ﴿۳﴾ إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّمَاءِ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْنَاقُهُمْ لَهَا خَاضِعِينَ ﴿۴﴾ وَ مَا يَأْتِيهِمْ مِنْ ذِكْرٍ مِنَ الرَّحْمَنِ مُحْدَثٍ إِلَّا كَانُوا عَنْهُ مُعْرِضِينَ ﴿۵﴾ فَقَدْ كَذَّبُوا فَسَيَأْتِيهِمْ أَنْبَاءُ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ ﴿۶﴾ أَوَلَمْ يَرَوْا إِلَى الْأَرْضِ كَمْ أَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ ﴿۷﴾ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً وَ مَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ ﴿۸﴾ وَ إِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ ﴿۹﴾ وَ إِذْ نَادَى رَبُّكَ مُوسَى أَنِ ائْتِ الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ﴿۱۰﴾ قَوْمَ فِرْعَوْنَ أَلَا يَتَّقُونَ ﴿۱۱﴾ قَالَ رَبِّ إِنِّي أَخَافُ أَنْ يُكَذِّبُونِ ﴿۱۲﴾ وَ يَضِيقُ صَدْرِي وَ لَا يَنْطَلِقُ لِسَانِي فَأَرْسِلْ إِلَى هَارُونَ ﴿۱۳﴾ وَ لَهُمْ عَلَيَّ ذَنْبٌ فَأَخَافُ أَنْ يَقْتُلُونِ ﴿۱۴﴾ قَالَ كَلَّا فَاذْهَبَا بِآيَاتِنَا إِنَّا مَعَكُمْ مُسْتَمِعُونَ ﴿۱۵﴾ فَأْتِيَا فِرْعَوْنَ فَقُولَا إِنَّا رَسُولُ رَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿۱۶﴾ أَنْ أَرْسِلْ مَعَنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ ﴿۱۷﴾ قَالَ أَلَمْ نُرَبِّكَ فِينَا وَ لِيدًا وَ لَبِثْتَ فِينَا مِنْ عُمُرِكَ سِنِينَ ﴿۱۸﴾ وَ فَعَلْتَ فَعْلَتَكَ الَّتِي فَعَلْتَ وَ أَنْتَ مِنَ الْكَافِرِينَ ﴿۱۹﴾
ترتیل صوتی آیات 1 تا 19 سوره شُعراء
قَالَ فَعَلْتُهَا إِذًا وَ أَنَا مِنَ الضَّالِّينَ ﴿۲۰﴾ فَفَرَرْتُ مِنْكُمْ لَمَّا خِفْتُكُمْ فَوَهَبَ لِي رَبِّي حُكْمًا وَ جَعَلَنِي مِنَ الْمُرْسَلِينَ ﴿۲۱﴾ وَ تِلْكَ نِعْمَةٌ تَمُنُّهَا عَلَيَّ أَنْ عَبَّدْتَ بَنِي إِسْرَائِيلَ ﴿۲۲﴾ قَالَ فِرْعَوْنُ وَ مَا رَبُّ الْعَالَمِينَ ﴿۲۳﴾ قَالَ رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ مَا بَيْنَهُمَا إِنْ كُنْتُمْ مُوقِنِينَ ﴿۲۴﴾ قَالَ لِمَنْ حَوْلَهُ أَلَا تَسْتَمِعُونَ ﴿۲۵﴾ قَالَ رَبُّكُمْ وَ رَبُّ آبَائِكُمُ الْأَوَّلِينَ ﴿۲۶﴾ قَالَ إِنَّ رَسُولَكُمُ الَّذِي أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ لَمَجْنُونٌ ﴿۲۷﴾ قَالَ رَبُّ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ وَ مَا بَيْنَهُمَا إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ ﴿۲۸﴾ قَالَ لَئِنِ اتَّخَذْتَ إِلَهًا غَيْرِي لَأَجْعَلَنَّكَ مِنَ الْمَسْجُونِينَ ﴿۲۹﴾ قَالَ أَوَلَوْ جِئْتُكَ بِشَيْءٍ مُبِينٍ ﴿۳۰﴾ قَالَ فَأْتِ بِهِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ ﴿۳۱﴾ فَأَلْقَى عَصَاهُ فَإِذَا هِيَ ثُعْبَانٌ مُبِينٌ ﴿۳۲﴾ وَ نَزَعَ يَدَهُ فَإِذَا هِيَ بَيْضَاءُ لِلنَّاظِرِينَ ﴿۳۳﴾ قَالَ لِلْمَلَإِ حَوْلَهُ إِنَّ هَذَا لَسَاحِرٌ عَلِيمٌ ﴿۳۴﴾ يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ بِسِحْرِهِ فَمَاذَا تَأْمُرُونَ ﴿۳۵﴾ قَالُوا أَرْجِهْ وَ أَخَاهُ وَ ابْعَثْ فِي الْمَدَائِنِ حَاشِرِينَ ﴿۳۶﴾ يَأْتُوكَ بِكُلِّ سَحَّارٍ عَلِيمٍ ﴿۳۷﴾ فَجُمِعَ السَّحَرَةُ لِمِيقَاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ ﴿۳۸﴾ وَ قِيلَ لِلنَّاسِ هَلْ أَنْتُمْ مُجْتَمِعُونَ ﴿۳۹﴾
ترتیل صوتی آیات 20 تا 39 سوره شُعراء
آموزش مفاهیم
فعالیت اول (صفحه 33 کتاب درسی)
جدول زیر را کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
نبود، آیا، رویاندیم
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | اَ | آیا | 2 | کَم | چقدر، چه بسیار |
| 3 | اَنبَتنا | رویاندم | 4 | زَوج | نوع، گونه |
| 5 | ما | نه، نیست | 6 | ماکانَ | نبود، نیست |
فعالیت دوم (صفحه 33 کتاب درسی)
معنای این ترکیبها و عبارات را بنویسید.
1- کَماَنبَتنا: چه بسیار رویاندیم.
2- مِنکُلِّ زَوجٍکَریمٍ: از هر نوعی گران قیمت
3- اِنَّ فی ذٰلِکَ لَایَةً: قطعاً در آن نشانهای است
4- العَزیزُ الرَّحیُم: شکست ناپذیر مهربان
تمرین (صفحه 33 کتاب درسی)
این عبارت را معنا کنید.
1- وَ ماکان اَکثَرُهُم: و نبودند بیشتر آنها
2- اِنَّ فی ذٰلکَ لَایَةً: در آن نشانهای است
انس با قرآن در خانه (صفحه 34 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانۀ قرآن کریم: هر روز در خانه یک صفحه از صفحات 367 تا 371 قرآن کریم را بخوانید.
ب) ترجمهٔ این آیات از سورهٔ شعراء را کامل کنید.
1- أَوَلَمْ يَرَوْا إِلَى الْأَرْضِ: و آیا نگاه و دقت نکردند به زمین.
2- كَمْ أَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ: چه بسیار رویاندیم در آن از هر نوع گیاه ارزشمند و مفید
3- إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً: قطعاً در آن نشانهای است.
4- وَ مَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ: و نبودند بیشتر آنها موْمن
5- وَ إِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ: و قطعاً پروردگار تو شکستناپذیر مهربان است.
ج) از صفحهٔ 370 قرآن کریم چند ترکیب یا عبارت سادهٔ قرآنی انتخاب و معنا کنید.
1- اَنُتم و ءابائکُم: شما و پدرانتان
2- الذی خَلَقَنی: کسی که آفریده مرا
3- ما کنتم تعُبدون: آنچه شما میپرستید.
4- و ماکان اَکُثرهُم مومنین: و نبودند بیشتر آنها موْمن
د) آخرین آیهٔ صفحهٔ 370 قرآن کریم، یک دعای زیبای قرآنی است. با دقت در آیات قبل از آن بیان کنید که این دعا از زبان کدام پیامبر بزرگ خدا در قرآن آمده است. دعا را همراه با ترجمه بنویسید، سعی کنید آن را حفظ کرده و در قنوت نماز بخوانید.
جلسۀ دوم: ادامۀ سورۀ شُعراء
قَالَ وَ مَا عِلْمِي بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ﴿۱۱۲﴾ إِنْ حِسَابُهُمْ إِلَّا عَلَى رَبِّي لَوْ تَشْعُرُونَ ﴿۱۱۳﴾ وَ مَا أَنَا بِطَارِدِ الْمُؤْمِنِينَ ﴿۱۱۴﴾ إِنْ أَنَا إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ ﴿۱۱۵﴾ قَالُوا لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ يَا نُوحُ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْمَرْجُومِينَ ﴿۱۱۶﴾ قَالَ رَبِّ إِنَّ قَوْمِي كَذَّبُونِ ﴿۱۱۷﴾ فَافْتَحْ بَيْنِي وَ بَيْنَهُمْ فَتْحًا وَ نَجِّنِي وَ مَنْ مَعِيَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ﴿۱۱۸﴾ فَأَنْجَيْنَاهُ وَ مَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ ﴿۱۱۹﴾ ثُمَّ أَغْرَقْنَا بَعْدُ الْبَاقِينَ ﴿۱۲۰﴾ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً وَ مَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ ﴿۱۲۱﴾ وَ إِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ ﴿۱۲۲﴾ كَذَّبَتْ عَادٌ الْمُرْسَلِينَ ﴿۱۲۳﴾ إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ هُودٌ أَلَا تَتَّقُونَ ﴿۱۲۴﴾ إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ ﴿۱۲۵﴾ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُونِ ﴿۱۲۶﴾ وَ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿۱۲۷﴾ أَتَبْنُونَ بِكُلِّ رِيعٍ آيَةً تَعْبَثُونَ ﴿۱۲۸﴾ وَ تَتَّخِذُونَ مَصَانِعَ لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُونَ ﴿۱۲۹﴾ وَ إِذَا بَطَشْتُمْ بَطَشْتُمْ جَبَّارِينَ ﴿۱۳۰﴾ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُونِ ﴿۱۳۱﴾ وَ اتَّقُوا الَّذِي أَمَدَّكُمْ بِمَا تَعْلَمُونَ ﴿۱۳۲﴾ أَمَدَّكُمْ بِأَنْعَامٍ وَ بَنِينَ ﴿۱۳۳﴾ وَ جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ ﴿۱۳۴﴾ إِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ ﴿۱۳۵﴾ قَالُوا سَوَاءٌ عَلَيْنَا أَوَعَظْتَ أَمْ لَمْ تَكُنْ مِنَ الْوَاعِظِينَ ﴿۱۳۶﴾
ترتیل صوتی آیات 112 تا 136 سوره شُعراء
آموزش مفاهیم
فعالیت اول (صفحه 36 کتاب درسی)
جدول زیر را کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
پیروی کنید، پیامبر، پیامبران، مورد اعتماد، تقوا داشته باشید، تکذیب کرد
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | کَذَّبَ، کَذَّبَت | تکذیب کرد | 2 | مُرسَلینَ | پیامبران |
| 3 | تَتَّقونَ | تقوا پیشه میکنید، تقوا دارید | 4 | رَسول | پیامبر، فرستاده |
| 5 | اَمین | راستگو و درستکار | 6 | اِتَّقوا | تقوا داشته باشید |
| 7 | اَطیعوا | پیروی کنید | 8 | اِن | اگر، نه، نیست |
فعالیت دوم (صفحه 36 کتاب درسی)
الف) به محل ترجمهٔ کلمهٔ بعد از «اِتَّقوا» در عباراتی مانند «اِتَّقُوا اللهَ: تقوای خدا را پیشه کنید.» توجه کنید. اینک این دو عبارت را ترجمه کنید.
1- اِتَّقوا رَبَّکُم: تقوای پروردگارتان را پیشه کنید.
2- وَ اتَّقواهُ: و تقوای او را پیشه کنید
ب) گاهی به جای ضمیر «ی» کسره میآید؛ مانند: اَطیعونِ = اَطیعونی = اَطیعوا + ن + ی: اطاعت کنید مرا. اینک این دو عبارت زیر را ترجمه کنید.
1- فَاعبُدونِ = فَاعبُدونی: پس عبادت کنید مرا.
2- وَ اتَّقونِ = وَ اتَّقونی: و تقوای مرا پیشه کنید.
فعالیت سوم (صفحه 36 کتاب درسی)
معنای این ترکیبها و عبارات را بنویسید.
1- اِذ قالَ لَهُم اَخوهُم هود: زمانی که گفت برای آنها برادرشان
2- اَلاتَتَّقونَ: آیا تقوا پیشه نمیکنید.
3- اِنّی لَکُم: قطعاً من برای شما
4- رَسول اَمین: پیامبری راستگو و درستکار
5- فَاتَّقُوا اللهَ: پس تقوای خدا را پیشه کنید.
6- وَ اَطیعونِ: و اطاعت کنید مرا
انس با قرآن در خانه (صفحه 37 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانۀ قرآن کریم: هر روز در خانه یک صفحه از صفحات 372 تا 376 قرآن کریم را بخوانید.
ب) ترجمهٔ این آیات شریفه از سورهٔ شعراء را کامل کنید.
1- كَذَّبَتْ عَادٌ الْمُرْسَلِينَ: تکذیب کردند (قوم) عاد پیامبران را.
2- إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ هُودٌ أَلَا تَتَّقُونَ: زمانی که گفت برای آنها برادرشان هود (ع): آیا تقوا پیشه نمیکنید.
3- إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ: قطعاً من برای شما پیامبری راستگو و درستکار هستم.
4- فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ: پس تقوای خدا را پیشه کنید و اطاعت کنید مرا.
5- وَمَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ: و درخواست ندارم از شما بر آن (رسالت خود) هیچ پاداشی را
6- إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ: نیست پاداشم مگر بر پروردگار جهانیان
ج) از صفحهٔ 373 قرآن کریم چند ترکیب یا عبارت سادهٔ قرآنی انتخاب و معنا کنید.
1- فَکَذّبُوهُ: پس تکذیب کردند آن را.
2- اِن کُنتَ مِنَ الصادقین: اگر هستی از راستگویان
3- العَزیزُ الرحیم: شکستناپذیر مهربان.
د) با دقت در آیات درس و نیز آیات سورهٔ شعراء متوجه میشوید که همهٔ پیامبران علاوه بر دستور به تقوای الهی، مردم را به موضوع مهم دیگری نیز فرمان دادهاند؛ این فرمان را یافته و آیهٔ کوتاه و پرمعنای این دو دستور را همراه با معنا بنویسید.